İddiaların odağında; öğrencilerin ve sporcuların il dışındaki yarışma, müsabaka, turnuva, kamp ve çeşitli etkinliklere katılımı gerekçe gösterilerek hazırlanan doğrudan temin dosyaları bulunuyor.
AJANS30’a aktarılan iddialara göre sistemin farklı harcama kalemleri üzerinden yürütüldüğü ileri sürülüyor.
Örneğin bir grup öğrencinin il dışında düzenlenen bir yarışmaya götürüleceği belirtiliyor. Ardından ulaşım gideri, konaklama bedeli, yemek gideri, çeşitli malzeme alımları ve organizasyon kapsamında ihtiyaç olduğu belirtilen başka kalemler dosyaya ekleniyor.
Başka bir etkinlikte öğrencilerin fidan diktiği belirtilerek fidan alımı, taşıma veya etkinlik giderleri; başka bir organizasyonda spor malzemesi, forma, ekipman, yemek, servis, konaklama veya benzeri ihtiyaçlar harcama kalemi olarak gösterilebiliyor.
İddia şu:
Bu kalemlerin ne kadarı gerçekten yapıldı, ne kadarı gerçekten satın alındı ve ödenen bedeller gerçek piyasa fiyatlarını yansıtıyor?
400 Bin Liralık Dosya Hazırlandıysa 400 Bin Liralık Hizmet Nerede?
Örneğin bir faaliyet için toplamda 400 bin TL'lik bir doğrudan temin gerçekleştirildiğini varsayalım.
Müfettişlerin yalnızca faturanın bulunup bulunmadığına bakması yeterli olmayacaktır.
400 bin TL'nin hangi kalemlerden oluştuğu, kaç öğrenci için harcandığı, öğrencilerin gerçekten belirtilen organizasyona katılıp katılmadığı, kaç gece konakladıkları, hangi otelde kaldıkları, hangi araçlarla seyahat ettikleri ve kaç kişilik yemek hizmeti alındığı tek tek karşılaştırılmalıdır.
Dosyada 40 öğrenci görünüyorsa gerçekten 40 öğrenci mi gitti?
Üç gecelik konaklama faturası varsa kafile gerçekten üç gece mi kaldı?
Yemek bedeli çıkarılmışsa öğrencilere bu yemekler gerçekten verildi mi?
Fidan alındıysa kaç fidan alındı, nereden alındı ve nereye dikildi?
Spor malzemesi alındıysa bu malzemeler nerede, kime teslim edildi ve demirbaş ya da teslim kayıtları mevcut mu?
Ulaşım faturası varsa hangi araç kullanıldı ve o aracın ilgili tarihlerdeki seyahati doğrulanabiliyor mu?
Kısacası, fatura var diye hizmet de var mı?
Asıl Çarpıcı İddia: Kamu Bütçesinden Para Çıkıyorsa Esnaftan Neden Para Toplanıyor?
İddiaların en dikkat çekici bölümlerinden biri ise öğrenciler adına Hakkâri'deki bazı iş insanları ve esnaftan ayrıca maddi destek istendiği yönünde.
İddiaya göre bazı kişilere, “Öğrencilerimizi il dışına götüreceğiz”, “Sporcularımız yarışmaya katılacak”, “Çocuklarımızın masrafları var” gibi gerekçelerle başvurularak maddi destek talep ediliyor.
İşte burada cevaplandırılması gereken çok önemli bir soru ortaya çıkıyor:
Öğrencilerin ulaşım, yemek, konaklama ve diğer ihtiyaçları için kamu bütçesinden zaten harcama yapılıyorsa esnaf ve iş insanlarından ayrıca neden para toplanıyor?
Eğer kamu bütçesindeki ödenek yetersiz kaldıysa, ne kadar yetersiz kaldı?
Esnaftan veya iş insanlarından ne kadar destek alındı?
Bu destekler hangi hesapta toplandı?
Makbuz düzenlendi mi?
Kim tarafından teslim alındı?
Hangi öğrenci veya organizasyon için harcandı?
Ve en önemlisi, esnaftan alınan para ile kamu bütçesinden karşılanan giderlerin birbirine karışmasını önleyecek kayıt sistemi mevcut mu?
Aynı Masraf İki Ayrı Yerden mi Karşılanıyor?
Müfettişlerin özellikle araştırması gereken konulardan biri de bu olmalı.
Örneğin öğrencilerin konaklaması için kamu bütçesinden ödeme yapıldıysa aynı konaklama ihtiyacı gerekçe gösterilerek dışarıdan ayrıca para toplandı mı?
Ulaşım gideri doğrudan temin dosyasında bulunuyorsa iş insanlarından yine ulaşım için destek istendi mi?
Yemek, malzeme veya diğer ihtiyaçlar kamu bütçesinden karşılandıysa aynı kalemler için başka kişilerden de para alındı mı?
Eğer böyle bir durum yoksa bunun belgelerle açıklanması son derece kolaydır.
Ancak varsa, aynı gider için iki ayrı finansman kaynağının kullanılıp kullanılmadığının ortaya çıkarılması gerekir.
“KDV Sizin Olsun” İddiası da Araştırılmalı
AJANS30’a aktarılan bir başka ciddi iddia ise bazı faturaların çeşitli şirketler üzerinden düzenlendiği ve şirket sahipleriyle “KDV sizin olsun” şeklinde anlaşmalar yapıldığı yönünde.
Bu iddia da mutlaka araştırılmalıdır.
Şirket gerçekten hizmet verdi mi?
Fatura bedeli şirket hesabına yatırıldı mı?
Para yatırıldıktan sonra şirket hesabından herhangi bir nakit çekimi veya üçüncü kişilere para transferi gerçekleşti mi?
Faturayı düzenleyen şirketlerin faaliyet alanları yapılan işle uyumlu mu?
Aynı şirketlerden sürekli teklif veya fatura alındı mı?
Bu soruların cevabı banka kayıtları, vergi kayıtları, faturalar ve satın alma dosyalarının karşılaştırılmasıyla ortaya çıkarılabilir.
Kurum İçerisinde Bir Tekelleşme mi Var?
İddialarda dikkat çeken bir başka nokta ise bu işlemlerin kurum içerisinde belirli kişiler etrafında yürüdüğü ve zaman içerisinde bir tekelleşme düzeninin oluştuğu iddiası.
Bu nedenle inceleme yapılacaksa yalnızca tek bir doğrudan temin dosyasına bakılması yeterli değildir.
Son birkaç yıldaki benzer bütün işlemler masaya yatırılmalıdır.
Hangi personel sürekli satın alma süreçlerinde görev aldı?
Kimler piyasa fiyat araştırmalarını yaptı?
Kimler yaklaşık maliyetleri hazırladı?
Kimler teslim ve kabul belgelerine imza attı?
Kimler ödeme evraklarını onayladı?
Hangi şirketler ne kadar iş aldı?
Aynı şirketler veya aynı kişiler sürekli karşımıza çıkıyor mu?
Şirketler arasında ortak adres, ortak telefon, ortaklık, akrabalık veya ticari bağlantı bulunuyor mu?
Bunların tamamı araştırılmalıdır.
Gençlik ve Spor Bakanlığı'na Çağrı: Hakkâri'ye Müfettiş Gönderin
Ortaya atılan iddialar son derece ciddi.
Bu nedenle konu birkaç açıklamayla geçiştirilmemeli; Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından Hakkâri'ye müfettişler gönderilerek ilgili dönemlere ait satın alma ve doğrudan temin dosyaları ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
İnceleme sırasında yalnızca faturalar değil; öğrenci ve sporcu listeleri, kafile görevlendirmeleri, federasyon ve müsabaka kayıtları, otel kayıtları, ulaşım belgeleri, yemek hizmetleri, alınan malzemelerin teslim tutanakları, piyasa fiyat araştırmaları, şirketlere yapılan ödemeler ve varsa dışarıdan sağlanan desteklere ilişkin kayıtlar karşılaştırılmalıdır.
Hatta gerekirse listelerde adı bulunan öğrenci, sporcu, antrenör ve velilere tek tek sorulmalıdır:
“Bu etkinliğe katıldınız mı? Kaç gün kaldınız? Nerede kaldınız? Ulaşımınızı kim karşıladı? Sizden veya ailenizden herhangi bir para istendi mi?”
Esnaf ve iş insanlarına da sorulmalıdır:
“Öğrenciler veya sporcular için sizden maddi destek istendi mi? İstendiyse kim istedi, ne kadar verdiniz ve size herhangi bir makbuz verildi mi?”
Bu soruların cevapları dosyalardaki kayıtlarla karşılaştırıldığında gerçek tablo çok daha net ortaya çıkacaktır.
AJANS30 olarak hiç kimseyi peşinen suçlu ilan etmiyoruz. Burada aktarılan hususlar iddiadır ve doğruluğunun yetkili denetim makamlarınca araştırılması gerekir.
Ancak kamu kaynakları ve öğrencilerin adı kullanılarak gerçekleştirildiği ileri sürülen işlemler söz konusuysa kamuoyunun açık, şeffaf ve belgeli bir açıklama istemesi son derece doğaldır.
Gençlik ve Spor Bakanlığı'na çağrımız nettir: Hakkâri Gençlik ve Spor İl Müdürlüğündeki ilgili satın alma ve doğrudan temin dosyalarını incelemek üzere müfettiş görevlendirilsin.
İddialar asılsızsa kurum üzerindeki şaibe ortadan kalksın.
İddialarda gerçeklik payı varsa da kamu kaynaklarının nereye gittiği, kimlerin sorumluluğunun bulunduğu ve öğrencilerin adı kullanılarak herhangi bir usulsüz işlem yapılıp yapılmadığı bütün yönleriyle ortaya çıkarılsın.
Çünkü cevap bekleyen temel soru çok basit: Öğrencilerin masrafları kamu bütçesinden karşılanıyorsa, öğrenciler adına esnaftan ve iş insanlarından neden ayrıca para isteniyor?
AJANS30, Hakkâri Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü başta olmak üzere haberdeki iddialarla ilgili kişi ve kurumların cevap ve açıklamalarına açıktır.