Kürt ulusal hareketinin önemli isimlerinden Mele Mustafa Barzani, doğum yıl dönümünde çeşitli etkinliklerle anılıyor. Kürt siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Barzani’nin hayatı ve mücadelesi, Kürt halkının özgürlük arayışında önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.
14 Mart 1903’te Barzan’da dünyaya gelen Barzani, Şeyh Muhammed Barzani’nin en küçük oğlu olarak dünyaya geldi. Genç yaşlarda bölgedeki siyasi gelişmelerin içinde yer alan Barzani, henüz gençlik yıllarında çeşitli ayaklanma ve direniş hareketlerine katıldı.
1919 yılında Şeyh Mahmud Berzenci öncülüğünde başlatılan ayaklanmada yer alan Barzani, ilerleyen yıllarda Peşmerge güçleri içinde komutanlık yaptı. 1930’lu yıllarda bölgedeki çeşitli direniş hareketlerinde aktif rol üstlenen Barzani, dönemin İngiliz yönetimi ve Irak hükümetine karşı yürütülen mücadelelerde yer aldı.
1940’lı yıllarda İran’a geçen Barzani, 1946’da ilan edilen Mahabad merkezli Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti’nin kuruluşunda rol aldı ve askeri liderlik görevini üstlendi. Aynı yıl içerisinde Kürdistan Demokrat Partisi’ni kurarak siyasi faaliyetlerini sürdürdü.
Cumhuriyetin yıkılmasının ardından bir süre Sovyetler Birliği’nde yaşayan Barzani, 1958 yılında Irak’taki siyasi değişimin ardından ülkesine geri döndü ve Kürt siyasi hareketinin önde gelen liderlerinden biri olarak faaliyetlerine devam etti.
1961 yılında Kürt tarihinde “Eylül Devrimi” olarak anılan hareketin başlatılmasına öncülük eden Barzani, Irak yönetimiyle yürütülen müzakerelerde Kürt halkının haklarını savundu. 1970 yılında Irak hükümeti ile otonomi anlaşması imzalansa da süreç daha sonra yeniden çatışmaların yaşanmasıyla sonuçlandı.
Sağlık sorunları nedeniyle 1970’li yılların ortasında yurt dışına giden Barzani, 1 Mart 1979’da Washington’da hayatını kaybetti.
Kürt siyasi tarihinde önemli bir figür olarak kabul edilen Barzani, her yıl doğum yıl dönümünde başta Kürdistan Bölgesi olmak üzere farklı yerlerde düzenlenen etkinliklerle anılıyor.