Şemdinli–Derecik yolunun taşkın nedeniyle kapanması, acı bir tabloyu daha ortaya çıkardı. Hayatını kaybeden bir vatandaşın cenazesi, ulaşım olmadığı için kepçe ile karşıya taşındı.

Hakkâri’de etkili olan sağanak yağışların ardından bir kez daha yollar kapandı, ancak bu kez ortaya çıkan görüntüler sadece bir ulaşım sorununu değil, derin bir ihmali gözler önüne serdi. Şemdinli’ye bağlı Derecik Ortaklar Köyü Öğrencik (Benavok) mezrasında hayatını kaybeden bir vatandaşın cenazesi, yolun kapalı olması nedeniyle kepçe ile taşınmak zorunda kaldı.

Sular altında kalan yol nedeniyle cenazeyi karşı tarafa ulaştırmak isteyen vatandaşlar, çareyi iş makinesinde buldu. Kepçenin kovasına alınan cenaze ve yakınları, akıntının içinden bu şekilde geçirilirken ortaya çıkan görüntüler, bölgede yıllardır çözülemeyen altyapı sorununu bir kez daha gözler önüne serdi.

Bu olay, Hakkâri’de her yağış sonrası yaşanan ulaşım krizinin artık insan onurunu zedeleyen boyutlara ulaştığını gösterdi. Vatandaşlar, “Bu çağda cenazemizi bile normal şekilde taşıyamıyorsak, burada ciddi bir sorun var” diyerek tepkilerini dile getirdi.

Her yıl aynı noktalarda yaşanan taşkınlar, geçici çözümlerle geçiştirilmeye devam ederken, kalıcı adımların atılmaması bu tür olayların tekrar yaşanmasına neden oluyor. Uzmanlar, dere yataklarının ıslah edilmesi ve yol güzergâhlarının yeniden planlanması gerektiğini vurgularken, bölgede yaşayan vatandaşlar ise artık somut çözüm bekliyor.

Yaşanan bu olay, sadece bir cenaze taşıma meselesi değil; aynı zamanda yıllardır biriken ihmallerin, eksik yatırımların ve çözülmeyen sorunların acı bir yansıması olarak hafızalara kazındı.

Ak Parti Hakkari İl Başkanı Zeydin Kaya, Akçalı mevkiinde meydana gelen heyelan sonrası yaptığı açıklamada sert ifadeler kullandı. Bölgenin yıllardır heyelan sahası olduğunu vurgulayan Başkan Kaya, önceliğin yolun açılması olduğunu belirtirken, sorumluların da adalet önünde hesap vereceğini söyledi.

HEYELAN BÖLGESİ YILLARDIR BİLİNİYORDU

Hakkâri–Van 400-36 Devlet Yolu’nun 39+000 ile 39+200 kilometreleri arasında, Akçalı mevkiinde meydana gelen heyelan sonrası basın mensuplarına konuşan AK Parti Hakkâri İl Başkanı, bölgenin geçmişten bu yana heyelan sahası olduğunu ifade etti. 2011 yılında katı atık projesi için başvurular yapıldığını, 2012’de sürecin başlatıldığını ve 2013 yılında Danimarkalı bir firma tarafından yapılan etütlerle alanın uygun gösterildiğini belirtti. Sürecin bakanlık onayıyla devam ettiğini vurguladı.

“ÖNCELİĞİMİZ YOLU AÇMAK”

Açıklamada önceliğin tartışma değil çözüm olduğu net bir şekilde dile getirildi. “Bu meseleyi bugün konuşmayacağız. Önceliğimiz yol sorununu çözmektir” ifadeleri kullanılırken, projede kusuru veya ihmali olanların ise adalet önünde hesap vereceği vurgulandı.

AKÇALI MEVKİİ ARTIK KULLANILAMAZ

Katı atık tesisinin bulunduğu alanın artık karayolu olarak kullanılamayacağı açıkça ifade edildi. Valilik koordinasyonunda Karayolları, İl Özel İdaresi ve DSİ ekiplerinin sahada inceleme yaptığı, yeni güzergâh için teknik kararların alındığı belirtildi.

YENİ GÜZERGÂH İÇİN 24 SAAT ÇALIŞMA

Yeni yol hattının Tatlıbiyani Köyü altından, Hulan Mezrası ve Reşanke hattı üzerinden ilerleyecek şekilde planlandığı aktarıldı. Ekiplerin 24 saat esasına göre aralıksız çalıştığı, menfezlerin yetersiz kalması nedeniyle özel üretim çözümler ve çelik köprüler üzerinde çalışmaların sürdüğü ifade edildi.

“KLAVYE BAŞINDA DEĞİL, SAHADA OLUN”

Açıklamada eleştirilere sert sözlerle yanıt verildi. “Felaket anında bilgisayar başında konuşmanın ya da sahaya gelip sorumluluk almadan eleştiri yapmanın bir anlamı yoktur” denilerek, “horoz gibi ötmek” ifadesiyle klavye başında yapılan eleştiriler hedef alındı. Tüm kurumların sahada gece gündüz çalıştığı vurgulandı.

LOJİSTİK İÇİN ŞIRNAK GÜZERGÂHI ÇAĞRISI

Mevcut süreçte lojistik akışın aksamaması için Şırnak güzergâhının kullanılması gerektiği belirtildi. Gıda başta olmak üzere tüm sektörlere bu yönde hareket etme çağrısı yapıldı.

İKİNCİ ALTERNATİF YOL DA GÜNDEMDE

Akçalı–Gezli ile Bağışlı (Xazeki) arasındaki bölgede de incelemelerin sürdüğü, yağışların durmasının ardından dağın yarılmasıyla ikinci bir alternatif yolun daha açılmasının planlandığı açıklandı. Tatlıköy ile Reşadiye arasındaki çalışmaların da devam ettiği belirtildi.

BERÇELAN GÜZERGÂHI KALICI ÇÖZÜM DEĞİL

Berçelan yolu ile ilgili eleştirilere de yanıt verilen açıklamada, bu güzergâhın 3.300 metreyi aşan rakımı nedeniyle çığ ve heyelan riski taşıdığı, yılın yalnızca belirli dönemlerinde kullanılabileceği ifade edildi. Bu yolun kalıcı çözüm olmadığı vurgulandı.

ZAP SUYU İÇİN KRİTİK UYARI

Zap Suyu’nun debisinin bu yıl ciddi şekilde arttığı ve kar erimeleriyle birlikte riskin büyüyeceği belirtildi. Aşağı Kırıkdağ, Çanaklı, Çimenli, Üzümcü, Geçimli, Köprülü, Narlı ve Derecik köylerinde yaşayan vatandaşlara dikkatli olmaları yönünde uyarıda bulunuldu.

“KÜTLE ZAP SUYU’NU KESERSE FELAKET BÜYÜR”

Çöplük mevkiindeki büyük kütlenin hareket halinde olduğu ve anbean takip edildiği belirtilirken, bu kütlenin Zap Suyu’nun akışını kesmesi halinde daha büyük felaketlerin yaşanabileceği ifade edildi.

“KİMSE FELAKETTEN RANT DEVŞİRMESİN”

Açıklamanın sonunda birlik mesajı verildi. Doğal afetler üzerinden siyasi çıkar elde edilmemesi gerektiği vurgulanarak, “Bu şehir hepimizin, hepimiz aynı gemideyiz. Kimse felaketlerden yola çıkarak kendine rol biçmesin” denildi.

Devletimizin ilgili kurumları, bölgede ulaşımın yeniden sağlanması adına yoğun bir çaba içerisinde olup, çok sayıda iş makinesiyle adeta seferberlik ilan edilmiştir. Gece gündüz demeden çalışan emekçi kardeşlerimizin gayreti takdire şayandır. Ancak arazinin zorlu yapısı, yolun sürekli kaymaya meyilli olması ve özellikle ağır tonajlı araçların geçişinde yaşanan ciddi riskler nedeniyle kalıcı bir çözüm henüz sağlanamamıştır.

Bu noktada açıkça ifade etmek gerekir ki; mevcut yol güzergâhında yapılacak geçici müdahaleler sorunu kökten çözmeye yetmeyecektir. Hakkâri’nin kaderi geçici çözümlere mahkûm edilemez.

Çözüm nettir:
Berçelan Alternatif Yolu’nun bir an önce hayata geçirilmesi artık bir tercih değil, zorunluluktur.

Bu doğrultuda;
Tüm siyasetçilerimizi, sivil toplum kuruluşlarını, mahalle ve köy muhtarlarını ve Hakkâri halkını ortak bir duruş sergilemeye davet ediyoruz. Bu yol tamamlanana kadar güçlü ve kararlı bir mücadele verilmelidir.

Unutulmamalıdır ki Hakkâri; yalnızca bir şehir değil, aynı zamanda stratejik bir sınır kentidir. Irak ve İran ile komşu olan bu kadim şehir, bölgesel güvenlik, ticaret ve lojistik açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle altyapı yatırımları bir lütuf değil, zorunlu bir devlet politikasıdır.

Ayrıca, Van Gülpınar güzergâhında yol çalışmalarının Hakkâri sınırına kadar ulaştığı bilinmektedir. Bu durum, Berçelan Alternatif Yolu’nun hayata geçirilmesinin teknik olarak mümkün ve maliyet açısından da sanıldığı kadar ağır bir yük oluşturmayacağını göstermektedir.

Ülkemizin batısında, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde yapılan yatırımlar ne kadar gerekli ise; Hakkâri gibi stratejik ve zorlu coğrafyada bulunan illerimiz için de aynı hassasiyetin gösterilmesi elzemdir. Bu bir eşitlik ve adalet meselesidir.

Son olarak; bölgede canla başla çalışan tüm iş makinesi operatörlerine, mühendislerimize ve sahada görev yapan emekçilerimize şükranlarımızı sunuyoruz. Onların fedakârlığı her türlü takdirin üzerindedir ve hakları asla ödenmez

Yetkililer, vatandaşların can ve mal güvenliği açısından zorunlu olmadıkça yola çıkmamaları yönünde uyarıda bulundu.

Ekipler tarafından bölgede yürütülen çalışmalar kapsamında, binek araçların geçişine zaman zaman kontrollü olarak izin verilirken, büyük araçların geçişi tamamen durduruldu.

Öte yandan, ulaşımın yeniden sağlanabilmesi için alternatif bir yol güzergâhı oluşturulması amacıyla çalışmaların başlatıldığı bildirildi.

Derenin Van–Hakkâri istikametine giden sol kısmında açılması planlanan yeni yolun tamamlanmasıyla birlikte geçişlerin bu güzergâh üzerinden verilmesi hedefleniyor.

Ayrıca, güvenlik gerekçesiyle yolun her gün akşam saat 21.00 ile sabah 06.00 arasında tamamen trafiğe kapatılmasının planlandığı öğrenildi.

Bölgede ekiplerin gece gündüz çalışmalarını sürdürdüğü belirtilirken, yaşanan gecikmeler nedeniyle vatandaşlardan anlayış beklendiği ifade edildi.

30 milyon euroluk tesisin ardından bu kez elektrik direği devrildi, Hakkâri–Van karayolunda çökme meydana geldi. Aynı bölgede art arda yaşanan gelişmeler, riskin boyutunu yeniden gündeme taşıdı.

Hakkâri’de son günlerde yaşanan gelişmeler, bölgede heyelan riskinin ciddiyetini bir kez daha ortaya koydu.

Sabah saatlerinde meydana gelen zemin kayması sonucu Hakkâri–Van karayolunun bazı noktalarında çökme ve derin yarıklar oluştu. Aynı hat üzerinde bulunan enerji nakil direği devrilirken, olayın ardından bölgeye asker sevk edilerek yol güvenliği sağlandı.

Ortaya çıkan görüntüler, yolun bazı kesimlerinde ciddi deformasyonlar oluştuğunu ve ulaşım açısından riskin arttığını gösteriyor.

Kısa süre önce aynı bölgede bulunan katı atık tesisinde de heyelan yaşanmış ve tesis faaliyetleri durdurulmuştu. Şimdi ise aynı hatta hem karayolunun zarar görmesi hem de elektrik direğinin devrilmesi, yaşananların tekil bir olay olmadığını, bölgenin daha geniş bir risk alanı içinde bulunduğunu ortaya koyuyor.

Yaşanan gelişmelerin ardından kamuoyunda önemli bir soru gündeme geldi: Bu yaşananlar sadece doğal bir afet mi, yoksa göz ardı edilen risklerin bir sonucu mu?

Aynı bölgede kısa aralıklarla meydana gelen bu olaylar, zemin etütlerinin yeterliliği ve altyapı planlamalarının doğruluğu konusunda soru işaretlerine neden oluyor.

Karayolunda oluşan yarıklar sürücüler için ciddi tehlike oluştururken, enerji nakil hattındaki hasar da bölgedeki elektrik altyapısını doğrudan etkileyebilecek nitelikte. Bu durum, yalnızca bir yol sorunu değil, aynı zamanda ulaşım ve enerji güvenliği açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.

Hakkâri halkı şimdi şu sorulara yanıt bekliyor:

Bu bölgede heyelan riski yeterince analiz edildi mi?

Aynı noktada neden peş peşe çöküşler yaşanıyor?

Daha büyük risklere karşı gerekli önlemler alındı mı?

Hakkâri’de önce milyonluk tesis, ardından karayolu ve enerji hattında yaşanan bu gelişmeler, bölgedeki riskin ciddiyetini bir kez daha ortaya koyarken, gerekli önlemlerin geciktirilmeden hayata geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Seçildiğiniz günden bu yana Hakkâri’nin sorunlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdığınız, ilgili bakanlıklara çok sayıda soru önergesi sunduğunuz bilinmektedir. Bu çabalar, Hakkâri’nin sesi olma noktasında önemli bir rol üstlenmektedir.

Ancak kamuoyunda merak edilen temel bir konu bulunmaktadır:

Verilen bu soru önergelerinin kaçına yanıt verilmiştir?

Yanıtlanan önergelerden hangileri somut sonuçlar doğurmuştur?

Meclise taşınan sorunların sahadaki karşılığı ne olmuştur?

Hakkâri halkı, dile getirilen sorunların yalnızca kayıt altına alınmasını değil, bu süreçlerin sonuçlarını ve etkilerini de görmek istemektedir. Özellikle yol, sağlık, iletişim ve altyapı gibi temel konularda Meclise taşınan başlıkların hangi aşamaya geldiği merak edilmektedir.

Bu noktada beklenti; yapılan çalışmaların daha görünür hale getirilmesi, verilen önergelerin sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması ve Hakkâri’ye dair yürütülen sürecin şeffaf bir şekilde anlatılmasıdır.

Ajans30 olarak çağrımız şudur:

Hakkâri’de tüm yerel basın kuruluşlarının davet edileceği kapsamlı bir basın toplantısı düzenlenerek; bugüne kadar verilen soru önergeleri, alınan yanıtlar ve bu yanıtların sahaya yansımaları kamuoyuna detaylı şekilde aktarılmalıdır.

Bu yaklaşım, hem yürütülen çalışmaların daha iyi anlaşılmasını sağlayacak hem de Hakkâri halkı ile temsilcileri arasındaki iletişimi daha güçlü hale getirecektir.

Hakkâri’nin Çukurca ilçesi ile Üzümlü Sınır Kapısı arasında bulunan yolda meydana gelen çökme, Ajans30’un haberiyle gündeme gelmesinin ardından siyaset gündemine de taşındı. AK Parti Hakkâri İl Başkanı Av. Zeydin Kaya, konuya ilişkin sert bir açıklama yaptı.

Başkan Kaya, söz konusu yolun durumunun yakından takip edildiğini belirterek, ilk tespitlere göre çökmenin heyelan kaynaklı olduğunu ifade etti.
Kaya açıklamasında, “Çukurca–Üzümlü Sınır Kapısı yolunda meydana gelen çökme yakından takip edilmektedir. İlk tespitler, olayın heyelan kaynaklı olduğunu göstermektedir. Gerekli tüm tedbirler alınacak; yol, yüklenici firma tarafından Devletimize hiçbir maliyet yüklenmeden yeniden yapılacaktır” dedi.

Kamu kaynaklarının korunmasına da dikkat çeken Kaya, “Hiç kimsenin şüphesi olmasın; iktidar sorumluluğumuzun gereği olarak da kamu kaynaklarının israfına asla izin verilmeyecektir” ifadelerini kullandı.

Öte yandan yaşanan gelişmenin ardından yüklenici firma yetkililerinin sahada incelemelerde bulunduğu ve yolun yeniden yapılması için harekete geçtiği görüldü.

Yaşanan gelişme sonrası gözler, yolda yapılacak onarım çalışmalarına çevrilirken, vatandaşlar ise sürecin hızla tamamlanmasını bekliyor.

Sahadan gelen son bilgiler, sadece askeri çatışmanın değil tehditlerin de giderek sertleştiğini gösteriyor.

Hürmüz Boğazı Üzerinden Sert Mesajlar

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılması durumunda bunun “çok ağır sonuçlar doğuracağını” söyledi. Bu açıklamaya Tahran’dan yanıt gecikmedi.

İran yönetimi ise sadece Hürmüz Boğazı’nın değil, Basra Körfezi’nin tamamının hedef alınabileceği mesajını verdi. İran Savunma Konseyi tarafından yapılan yazılı açıklamada, İran kıyılarına ya da adalarına yönelik herhangi bir saldırının deniz ulaşımını tamamen durdurabilecek adımlarla karşılık bulacağı vurgulandı.

Basra Körfezi’nde Mayın Tehdidi

İran Savunma Konseyi açıklamasında, “İran’a yönelik bir saldırı girişimi, Basra Körfezi’ndeki tüm deniz ulaşım hatlarının mayınlarla kapatılmasıyla sonuçlanabilir” ifadeleri yer aldı.

Açıklamada ayrıca, bu senaryonun bölgede uzun süreli bir deniz ulaşımı krizi yaratabileceği ve küresel enerji ticaretinin ciddi şekilde etkilenebileceği belirtildi.

Dimona’ya Saldırı İddiası

İran tarafından yapılan açıklamada, İsrail’in nükleer tesisine ev sahipliği yaptığı Dimona’ya yönelik saldırının, Natanz’daki nükleer tesise düzenlenen saldırıya misilleme olduğu ifade edildi. İran, enerji altyapısına yönelik olası saldırılara ise “anında ve kesin karşılık verileceğini” duyurdu.

Öte yandan İsrailli gazeteci Barak Ravid, 7 Mart’ta yayımlanan haberinde ABD yönetiminin İran’ın en önemli petrol terminallerinden biri olan Hark Adası’nı ele geçirme seçeneğini değerlendirdiğini ileri sürdü.

ABD Donanması Basra Körfezi’ne Giremedi İddiası

Savaşın ilk günlerinden bu yana İsrail ile birlikte İran’a karşı operasyon yürüttüğü öne sürülen ABD ordusunun, İran donanmasının saldırıları nedeniyle Basra Körfezi’ne henüz giremediği de iddialar arasında yer aldı.

Bölgede tansiyon her geçen gün yükselirken, uzmanlar savaşın sadece bölgesel değil küresel bir krize dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.

Son olarak Kuskunkıran Tüneli yakınlarında meydana gelen ve aynı aileden üç kişinin hayatını kaybettiği trafik kazası, bölgedeki yol güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Van–Bitlis hattının başta Hakkâri olmak üzere bölge illeri için sağlık, eğitim ve ticaret açısından hayati öneme sahip bir ulaşım güzergâhı olduğu belirtilirken, tünelin hâlâ tek tüplü olarak hizmet vermesinin ciddi riskler oluşturduğu ifade edildi.

DEM Parti milletvekilleri, Kuskunkıran Tüneli ve çevresinde meydana gelen kazaların nedenlerinin araştırılmasını, yol güvenliği önlemlerinin artırılmasını ve tünelin çift tüplü hale getirilmesine yönelik bir yatırım planının olup olmadığının açıklanmasını talep etti.

Soru önergesine imza atan milletvekilleri ise şu isimlerden oluştu:

Bitlis milletvekilleri Semra Çağlar Gökalp ve Hüseyin Olan,
Van milletvekilleri Gülderen Varlı, Zülküf Uçar, Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, Sinan Çiftyürek ve Mahmut Dindar,
Hakkâri milletvekilleri Öznur Bartin, Vezir Coşkun Parlak ve Onur Düşünmez.

Sosyal medya platformlarında paylaşılan fotoğrafta, dağlık bir arazide toprağa saplanmış halde görülen bir füzenin Hakkâri’nin Derecik ilçesine bağlı Gelişen köyüne düştüğü öne sürülmüştü. Görüntü kısa sürede çok sayıda kullanıcı tarafından paylaşılırken, bölgede kısa süreli bir paniğe neden oldu.

Ancak yapılan araştırmalar ve dijital incelemeler sonucunda fotoğrafın gerçek olmadığı, yapay zekâ araçları kullanılarak oluşturulduğu tespit edildi. Görüntünün herhangi bir patlama ya da füze düşmesi olayını yansıtmadığı bildirildi.

Son günlerde ABD–İsrail–İran hattında yaşanan gerilim ve savaş haberlerinin ardından sosyal medyada dolaşıma giren bu tür içeriklerin hızlı şekilde yayılabildiği belirtilirken, yetkililer vatandaşların doğruluğu teyit edilmemiş görsellere karşı dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

İran’da bulunan Filipinler, Tayland ve Burkina Faso diplomatları ile aileleri tahliye edilerek Van’ın Saray ilçesindeki Kapıköy Sınır Kapısı üzerinden Türkiye’ye getirildi.

İran’da görev yapan bazı yabancı ülke diplomatları ve aileleri, güvenlik gerekçesiyle tahliye edilerek Türkiye’ye giriş yaptı. Tahliye kapsamında Filipinler, Tayland ve Batı Afrika ülkesi Burkina Faso’ya ait diplomatlar ile aileleri Van’ın Saray ilçesinde bulunan Kapıköy Sınır Kapısı üzerinden Türkiye’ye ulaştı.

Sınır kapısında gerekli işlemleri tamamlanan diplomatlar ve aileleri, daha sonra kendileri için hazır bekletilen otobüslere alınarak güvenli şekilde bölgeden ayrıldı. Tahliye edilen kafilenin Türkiye üzerinden farklı ülkelere geçiş yapacağı öğrenildi.

Yetkililer, tahliye sürecinin koordineli bir şekilde yürütüldüğünü ve sınır kapısında gerekli güvenlik ile sağlık önlemlerinin alındığını belirtti. Diplomatik misyon mensuplarının Türkiye’deki işlemlerinin ardından planlanan güzergâh doğrultusunda yolculuklarına devam edecekleri ifade edildi.

İran Savunma Konseyi Üyesi Ali Ekber Ahmediyan, Kürdistan Bölgesi yönetimine tehdit diliyle uyarıda bulundu.

Ahmediyan bugün yaptığı açıklamadaü"Kürdistan Bölgesi'ndeki dost ve kardeşlerimize bildiririz ki; şu ana kadar bölgede sadece ABD, İsrail ve ayrılıkçı gruplara ait karargahlar hedef alınmıştır" dedi.ü

Saldırıların kapsamının genişletilebileceği tehdidi içeren açıklamada, şu ifadelere yer aldı:

"Ancak bu gruplar İran sınırlarına girerse, Kürdistan Bölgesi'ndeki tüm tesis ve kurumlar hedef alınacaktır."

Kürdistan Bölgesi yönetimine yönelik tehditlerini sürdüren Ahmediyan, Kürt partilerinin üyelerinin sınırdan geçişine izin verilmesinin Kürdistan Bölgesi’nin onlara “tam destek” verdiği anlamına geleceğini savundu.

Ahmediyan, “Böyle bir durumda kurumlar geniş çaplı olarak hedef alınacak, İran’ın zor günlerde Kürdistan Bölgesi’ne sunduğu dostane ilişkiler ve destekler sona erecektir” ifadelerini kullandı.

Son dönemde ABD medya kuruluşları, Rojhılatlı Kürt partilerinin İran’a karşı operasyon başlattığını iddia eettiyse de bu iddialar hem Kürdistan Bölgesi hükümeti hem de Rojhılatlı partilerin oluşturduğu "Kürdistan Koalisyonu" bünyesindeki partilerin liderleri tarafından kesin bir dille yalanlanmıştı.

Rûdaw’ın yaptığı araştırmaya göre, İran ve Irak’taki silahlı grupların karşılıklı saldırılarının yanı sıra, savaşın yarattığı ekonomik belirsizlik piyasaya yansıdı.

Kürdistan İthalatçılar ve İhracatçılar Birliği Başkanı Serwer Ali, alternatif yolların kullanıldığını belirterek halka endişe etmeme çağrısında bulundu.

Sebze fiyatları iki katına çıktı

Savaş nedeniyle İran, meyve ve sebze ihracatını tamamen durdurdu.

Erbil ve Süleymaniye’deki hal yetkilileri, İran’ın bu kararı sonrası bazı ürünlerin fiyatının yüzde 100’den fazla arttığını bildirdi.

Süleymaniye Halciler Derneği Başkanı Serwer Ali, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, "İran tüm sebze ve meyve ihracatını durdurdu, bu da fiyatların çok yükselmesine neden oldu" dedi.

Ali, bazı ürünlerdeki fiyat değişimlerini şu örneklerle paylaştı:

• 1 kilo patates: Toptan satışta 400 dinardan 800 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.250 dinardan ulaşıyor.
• 1 kilo salatalık: Toptan satışta 750 dinardan 1.110 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.750 dinardan ulaşıyor.
• 1 kilo soğan: Toptan satışta 250 dinardan 1.000 dinara yükseldi. Vatandaşa 1.250-1.500 dinardan ulaşıyor. (1000 dinar yaklaşık 26-27 liraya karşılık geliyor)

Piyasadaki mevcut pahalı ürünlerin stokta kalan İran malları olduğunu belirten Ali, alternatif olarak Türkiye’den ithalat yapılabileceğini ancak bunun maliyeti artıracağını ifade etti.

Ali ayrıca, Germiyan bölgesinde patates hasadının yaklaştığını ve yerli üretimin başlamasıyla fiyatların dengeleneceğini öngördüklerini söyledi.

Erbil Hal Konseyi Başkanı Rece Haci Aziz de benzer verileri paylaşarak; soğanın toptan 300’den 800 dinara, salatalığın 600’den 1.100 dinara, biberin ise 700’den 1.500 dinara çıktığını kaydetti.

Benzin fiyatları yükseldi

Savaşın etkisiyle akaryakıt fiyatlarında da artış yaşandı.

Benzin fiyatları litre başına yaklaşık 50 dinar zamlandı.

Rûdaw’ın verilerine göre Erbil’de yüksek kaliteli normal benzinin litresi 850-900 dinar, Süleymaniye’de ise 925 dinar oldu. Savaş öncesi bu fiyatlar sırasıyla 800-825 ve 875 dinar seviyesindeydi.

Süleymaniye Belediye Başkanvekili Fazıl Ömer, artışın nedeninin bölgesel savaş olduğunu ve yakıtın ana kaynağında pahalandığını belirtti.

Erbil Akaryakıt İstasyonları Konseyi Başkanı Cengi Mecid ise ticari benzindeki artışın halkı çok etkilemeyeceğini, çünkü hükümetin 750 dinardan dağıttığı destekli benzinin piyasada bol miktarda bulunduğunu söyledi.

Dinar değer kaybetti

Kürdistan Bölgesi’ndeki tüketim mallarının büyük kısmının dolarla ithal edilmesi nedeniyle, dinarın değer kaybı fiyatlara doğrudan yansıyor.

Erbil Döviz Borsası Konseyi Başkanı Haci Sabir Beweji, piyasaların 100 doların 156 bin dinardan kapandığını bildirdi. Savaş öncesi bu rakam 152-153 bin dinar seviyesindeydi.

Sınır ticareti yarıya düştü

Güvenlik gerekçesiyle son beş gündür Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki sınır kapılarının çoğunda ticaret durma noktasına geldi.

Kürdistan İthalatçılar ve İhracatçılar Birliği Başkanı Mustafa Şeyh Abdurrahman, savaş öncesi günlük 10 milyon doları aşan ticaret hacminin şu an yarı yarıya düştüğünü açıkladı. Bu durum gümrük gelirlerinin de %50 azalması anlamına geliyor.

Abdurrahman, şu an Süleymaniye’deki Başmak Sınır Kapısı üzerinden günlük ortalama 500 tırın giriş yaptığını belirterek, "Halkın korkmasına gerek yok. Temel gıdanın sadece az bir kısmı İran’dan geliyordu. Türkiye ile olan İbrahim Halil Sınır Kapısı üzerinden ithalat kesintisiz sürüyor. Hatta İbrahim Halil ve Başmak kapılarındaki artış, diğer kapalı noktaların eksikliğini telafi ediyor" dedi.

Foundation of Martyrs and Veterans Affairs tarafından yapılan açıklamada, operasyonların başladığı günden bu yana hayatını kaybedenlerin sayısının 1230’a yükseldiği bildirildi.

5 günde binlerce hedef

Iranian Red Crescent Society verilerine göre, ABD ve İsrail güçleri operasyonların ilk beş gününde İran genelinde yaklaşık 3 bin 500 noktayı hedef aldı. Füze, insansız hava araçları ve savaş uçaklarıyla düzenlenen saldırılarda 174 şehirde 636 farklı noktaya toplam 1.332 hava saldırısı gerçekleştirildi.

Kızılay Başkanı Pirhossein Kolivand ise saldırılar nedeniyle 3 bin 646 sivil konut ile 528 ticari işletmenin zarar gördüğünü açıkladı.

Tahran’da patlamalar

5 Mart akşamı başkent Tehran’da şiddetli patlamaların meydana geldiği bildirildi. Hava savunma sistemlerinin devreye girdiği kentte özellikle doğu bölgelerinde büyük yangınların çıktığı ifade edildi.

Yerel kaynaklar, saldırılarda istihbarat bakanlığına ait bazı ofislerin ve belediyeye bağlı kamu binalarının hedef alındığını belirtti.

Spor tesisleri hedef iddiası

Saldırılar sırasında Azadi Stadium ile Be’set Sports Complex gibi spor tesislerinin de vurulduğu öne sürüldü. Yerel kaynaklar bu alanların güvenlik güçleri tarafından askeri amaçlarla kullanıldığını iddia ederken, İran hükümeti söz konusu tesislerin sivil alan olduğunu savundu.

Eyaletlerde de saldırılar sürüyor

Başkent dışında birçok eyalette de saldırıların yoğunlaştığı bildirildi. Zanjan–Qazvin corridor üzerindeki bir tesisin vurulması sonucu 17 kişinin hayatını kaybettiği, 12 kişinin yaralandığı açıklandı. Saldırı sonrası bölgedeki stratejik karayolu geçici olarak ulaşıma kapatıldı.

East Azerbaijan Province’nin Maragheh kentinde ise Islamic Revolutionary Guard Corps’a bağlı bir istihbarat birimi ile cezaevi yerleşkesinin ağır hasar aldığı bildirildi.

Ayrıca Isfahan ve Hamedan eyaletlerinde çeşitli askeri noktaların hedef alındığı, Malayer’de bir kağıt fabrikası ile tır garajının vurulduğu aktarıldı. Ülkenin güneyinde ise Bandar Abbas’taki deniz kuvvetleri tesisleri ile Bushehr’deki hava kuvvetleri komutanlığının hedef alındığı bildirildi.

“Uzun süreli savaşa hazırız”

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü Ebrahim Rezaei, ülkenin uzun sürecek bir çatışmaya hazır olduğunu belirterek İran’ın geçmiş deneyimleri sayesinde saldırılara karşı koyabilecek kapasiteye sahip olduğunu söyledi.

İnsani durum endişe yaratıyor

İnsan hakları kuruluşları ise birçok askeri hedefin yerleşim yerlerine yakın olması nedeniyle sivil kayıpların artabileceği uyarısında bulunuyor. Bölgede insani durumun giderek daha kritik hale geldiği belirtiliyor.

ABD’de yayımlanan New York Post gazetesine telefonla mülakat veren Trump, İran gündemi ve müttefik ülkelerin tutumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Trump, İsrail ile birlikte yürütülen operasyonlarda bazı ülkelerden bekledikleri desteği göremediklerini ifade etti.

“İspanya NATO’ya karşı düşmanca davranıyor”

Trump, özellikle İspanya’nın tutumunu eleştirerek bu ülkenin NATO içindeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini savundu. İspanya’nın ABD ordusunun askeri üsleri kullanmasına izin vermediğini öne süren Trump, ayrıca NATO kapsamında beklenen yüzde 5’lik katkı payının da ödenmediğini dile getirdi.

Trump, “Bu süreçte kazanan ülkeler var ancak İspanya kaybedenler arasında. İspanya’nın tavrı NATO’ya karşı düşmanca. İyi bir takım oyuncusu değiller ve bundan sonra İspanya ile aynı takımda olmayacağız” ifadelerini kullandı.

Starmer’e de eleştiri

ABD Başkanı, İngiltere Başbakanı Keir Starmer’i de hedef alarak Londra yönetiminin Washington’a güçlü destek vermesi gerektiğini söyledi. Starmer’in performansından memnun olmadığını belirten Trump, İngiltere’nin özellikle askeri üslerin kullanımı konusunda ABD’ye daha net destek sunması gerektiğini dile getirdi.

Trump, “Kendisi Winston Churchill değil. Gösterdiği performans hayal kırıklığı. Bu süreçte bize tereddütsüz destek vermeliydi” şeklinde konuştu.

Üs tartışması büyüdü

Trump’ın açıklamalarının ardından Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İspanya’nın ABD ordusunun üsleri kullanmasına izin verdiğini öne sürdü. Ancak İspanya yönetimi kısa süre sonra bu iddiayı reddetti.

Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda da İspanya’nın tavrına tepki göstermiş ve gerekirse iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin gözden geçirilebileceğini ifade etmişti.

Basın toplantısında konuşan Hegseth, ABD’nin askeri kapasitesinin ve mühimmat stoklarının operasyonları uzun süre sürdürebilecek düzeyde olduğunu belirterek, İran’a yönelik saldırıların genişletileceğini ifade etti.

“İran yanlış hesap yapıyor”

Hegseth, İran’ın ABD’nin kararlılığını yanlış değerlendirdiğini vurgulayarak, “İran yönetimi bu operasyonları sürdüremeyeceğimizi düşünüyor. Bu, onlar için büyük bir hesap hatasıdır. Amerikan iradesinde hiçbir zayıflık yok” dedi.

Çatışmalarda hayatını kaybeden 6 ABD askerini de anan Hegseth, bu kayıpların operasyonlara olan kararlılığı daha da artırdığını söyledi.

“Henüz yeni başladık”

ABD’nin mühimmat kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Hegseth, hem savunma hem de saldırı amaçlı silah stoklarının yeterli olduğunu dile getirdi.

Bakan Hegseth, “Elimizdeki askeri imkanlar bu operasyonu gerektiği kadar sürdürmemizi sağlayacak. Aslında savaşın henüz başındayız ve kararlılıkla devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Ayrıca ABD ile İsrail ordusunun ortak hareket ettiğini belirten Hegseth, İran üzerindeki askeri baskının önümüzdeki süreçte daha da artacağını söyledi.

CENTCOM’dan operasyon bilançosu

Operasyonlara ilişkin son verileri ise United States Central Command (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper paylaştı.

Amiral Cooper, çatışmaların başladığı günden bu yana İran’a ait 30 savaş gemisinin imha edildiğini açıkladı. Ayrıca son iki saat içinde İran topraklarında bulunan 200 farklı hedefin vurulduğunu duyurdu.

Mülteci dalgası konusunda mesaj

Hegseth, savaşın olası insani etkilerine de değinerek ABD’nin yeni bir göç dalgasına sıcak bakmadığını ifade etti.

Ortadoğu’dan ABD’ye yeni bir mülteci akını istemediklerini belirten Hegseth, insani yardımların ve mülteci destek programlarının bölge ülkeleri tarafından yürütülmesi gerektiğini söyledi.

Pentagon’un bu süreçte devreye aldığı en önemli sistemlerden biri, ABD merkezli teknoloji şirketi Palantir Technologies tarafından geliştirilen “Maven” adlı yapay zeka platformu oldu. Sistem, casus uydulardan ve farklı istihbarat kaynaklarından elde edilen verileri saniyeler içinde analiz ederek olası hedefleri belirleyebiliyor.

Maven ve Claude birlikte çalışıyor

Maven sistemiyle birlikte kullanılan bir diğer yapay zeka aracı ise Anthropic tarafından geliştirilen “Claude”. Claude, Maven’in topladığı verileri analiz ederek hedefleri önem sırasına göre sınıflandırıyor ve operasyon planlarının daha hızlı hazırlanmasını sağlıyor.

Askeri yetkililere göre iki sistemin birlikte kullanılması, normal şartlarda haftalar sürebilecek stratejik planlamaların çok daha kısa sürede hazırlanmasına imkân tanıyor. Bu sayede yüzlerce farklı coğrafi nokta hızlı şekilde analiz edilerek İran’ın olası karşılık verme kapasitesini sınırlamaya yönelik planlar oluşturulabiliyor.

“Savaş teknolojisinde yeni bir dönem”

ABD merkezli düşünce kuruluşu Center for a New American Security Başkan Yardımcısı Paul Scharre, yapay zekanın savaş alanında aktif şekilde kullanılmasını “askeri teknolojide yeni bir aşama” olarak değerlendirdi.

Scharre, yapay zekanın artık yalnızca teorik bir kavram olmadığını belirterek, bu teknolojinin hedef belirleme ve operasyon planlamasında insan kapasitesinin çok ötesinde hız sağladığını ifade etti.

Pentagon’da geniş kullanım

ABD Savunma Bakanlığı’nın, 2024 yılının sonlarına doğru Claude sistemini Maven platformuyla birlikte kullanmaya başladığı belirtiliyor. Bu süreçte Başkan Donald Trump yönetimiyle birlikte yapay zekanın askeri alandaki kullanımının daha da genişletildiği ifade ediliyor.

Pentagon verilerine göre 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 20 binden fazla askeri ve sivil personel bu sistemi aktif şekilde kullanıyor.

Afganistan’dan İran’a uzanan deneyim

ABD medyasında yer alan raporlara göre, İran operasyonunda görev yapan komutanlar bu sistemlere yabancı değil. Maven’in önceki sürümleri, ABD’nin 2021 United States withdrawal from Afghanistan sürecinde ve 2023 Hamas attack on Israel sonrasında İsrail’e sağlanan istihbarat desteğinde de kullanılmıştı.

İsrail ordusu da yaptığı açıklamada, binlerce potansiyel hedefin belirlenmesinde ABD ile yakın iş birliği yürütüldüğünü ve yapay zeka sistemlerinin önemli rol oynadığını bildirdi.

Teknoloji şirketleri arasında yarış

Yapay zekanın askeri alandaki kullanımının artması, teknoloji şirketleri arasındaki rekabeti de hızlandırdı. NATO geçtiğimiz yıl Palantir ile bir anlaşma imzalarken, Maven sisteminin komutanlara hızlı karar alma imkânı sağlayan gelişmiş bir araç olduğu belirtildi.

Öte yandan teknoloji dünyasının önemli aktörleri arasında yer alan OpenAI ile xAI gibi şirketlerin de Pentagon’un ileri teknoloji projelerinde yer alabilmek için yeni girişimlerde bulunduğu ifade ediliyor.

Korek Dağı’na 5 günde 7. saldırıüüüü

Bu gece saat 00:20’de Korek Dağı semalarında görülen patlamaların ardından iki dronun dağın yüksek kesimlerine düştüğü teyit edildi.

Güvenlik kaynakları, son 5 gün içinde Korek bölgesinde 7 ayrı drone vakasının yaşandığını ancak can kaybı meydana gelmediğini açıkladı.üü

Soran ve Çoman’da patlama sesleri

Erbil’e bağlı Soran kent merkezinde saat 21:50 sularında duyulan şiddetli patlama paniğe neden oldu. Bir dronun yerleşim yerlerine yakın bir noktaya düştüğü bildirilirken, güvenlik güçleri bölgeyi kordon altına aldı.

Eş zamanlı olarak Çoman ilçesine bağlı Kevrete köyü yakınlarındaki boş araziye de bir drone düştüğü, olayda yaralanan olmadığı öğrenildi.   Erbil (Rûdaw) 

Genel Kurul’da yapılan oylamada tasarı, 212 “evet” oyuna karşılık 219 “hayır” oyuyla reddedildi. Böylece Başkan Trump’ın Kongre onayı olmadan İran’a yönelik askeri operasyon gerçekleştirmesini engellemeyi hedefleyen düzenleme Meclis’ten geçemedi.

Söz konusu tasarı, Cumhuriyetçi Kongre üyesi Thomas Massie ile Demokrat Kongre üyesi Ro Khanna tarafından hazırlanmıştı. Tasarı, ABD Başkanının İran’a yönelik askeri bir harekât başlatabilmesi için Kongre’den onay almasını zorunlu kılmayı amaçlıyordu.

Öte yandan, benzer içerikte bir düzenleme daha önce ABD Senatosu’nda da oylanmış ancak kabul edilmemişti.

ABD’de 1973 yılında yürürlüğe giren War Powers Resolution (Savaş Yetkileri Yasası), başkanın herhangi bir ülkeye yönelik savaş niteliği taşıyan askeri adımlarını Kongre’nin denetimine tabi tutuyor ve böyle bir kararın önceden Kongre’ye bildirilmesini zorunlu kılıyor.

Oylama öncesinde açıklama yapan Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer ise hedefleri net olmayan savaşların zamanla büyüdüğüne dikkat çekerek, “Hedefi olmayan savaşlar küçük kalmaz; daha büyük, daha kanlı, daha uzun ve daha maliyetli hale gelir. Bu zorunlu bir savaş değil, tercih edilen bir savaştır.” ifadelerini kullandı.

Uçuş verilerine göre söz konusu uçaklar Avrupa’ya doğru ilerlerken İran hava sahasına girdikten sonra radardan kayboldu. Lüksemburg’a ulaşması gereken uçakların varış noktasına hiç ulaşmaması, uçuşların gerçek hedefinin İran olabileceği yönünde soru işaretleri doğurdu.

İngiliz basını, radar kayıtlarının bu üç uçağın İran hava sahasında sinyal vermeyi bıraktığını gösterdiğini öne sürerken, uçakların İran’a inmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak konuya ilişkin Çin, İran veya Lüksemburg makamlarından henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Uluslararası havacılık çevreleri ise kamuya açık uçuş verilerinin kesin sonuçlar vermeyebileceğini, bazı askeri ya da özel uçuşlarda transponder sistemlerinin kapatılabildiğini belirtiyor.

Gizemli uçuşlar, bölgedeki jeopolitik gelişmeler ve olası askeri ya da stratejik sevkiyat ihtimalleri nedeniyle dünya basınında tartışılmaya devam ediyor.